Afbeelding: 16_20200424_163316

Gelders Genootschap is klaar voor de Omgevingswet

15 januari 2024

Meer dan een decennium ging eraan vooraf, maar sinds 1 januari jl. is dan toch echt de Omgevingswet in werking getreden. Gelders Genootschap heeft in deze nieuwsbrief regelmatig bericht over deze wet en wat dit allemaal met zich meebrengt.
Vooropgesteld, niet alles gaat gelijk op de schop en gelukkig zijn er ruime overgangstermijnen voor het opstellen van een Omgevingsplan. Wat wel gelijk ingaat, is dat ruimtelijke initiatieven primair moeten worden bekeken vanuit haalbaarheid. Een afweging die in veel gemeenten in eerste instantie plaatsvindt bij de zgn. Omgevingstafel. 

Beleidsneutrale overgang
Omdat de meeste gemeenten hebben gekozen voor een beleidsneutrale overgang – mogelijk gemaakt door de ‘bruidsschat’ – zul je vanuit bestaand beleid zoals welstandsnota’s anders moeten kijken naar ruimtelijke initiatieven. Niet de vraag of een plan voldoet aan de criteria, maar hoe een plan kan bijdragen aan een ‘goede omgevingskwaliteit’. Dat wordt ook de opgave voor adviseurs van het Gelders Genootschap en voor onze gemeentelijke adviescommissies.

Kernteam Omgevingswet
We zijn met alle gemeenten intensief in gesprek geweest hoe de advisering onder de Omgevingswet te organiseren. Dit gebeurde vanuit ons kernteam Omgevingswet. Mooi dat we kunnen melden dat op dit moment nagenoeg alle gemeenten een verordening
‘Gemeentelijke Adviescommissie’ hebben vastgesteld. Daarmee ligt er een actuele en wettelijke basis om de advisering over omgevingskwaliteit overal te continueren. We kunnen hier dus gelijk mee aan de slag!

Benoeming adviescommissies en werkwijze
Hoewel het Gelders Genootschap overal waar nodig een voordracht voor benoeming van de commissie heeft gedaan, is dat nog niet over de hele linie opgepakt. Een oproep daarom van onze kant aan de betreffende gemeenten om dit alsnog te doen. 
De nieuwe adviescommissies zullen anders dan nu naar ruimtelijke initiatieven moeten kijken. De bestaande werkwijze zal hierdoor echter niet ingrijpend wijzigen. Er is immers al lange tijd sprake van integrale adviescommissies (CRK’s) waarin meerdere ruimtelijke expertises zijn vertegenwoordigd. Deze commissies buigen zich alleen over complexe en interdisciplinaire ruimtelijke vraagstukken. Het overgrote deel van de plannen wordt efficiënt afgehandeld door een gemandateerde kerncommissie waarin de adviseurs omgevingskwaliteit en erfgoed zitting hebben.

Nieuwe instrumenten
Zoals gezegd gaat de werkwijze niet gelijk drastisch veranderen, maar zullen we wel geleidelijk toegroeien naar een nieuwe constellatie. Op termijn worden Omgevingsplannen vastgesteld, die een nieuwe basis moeten vormen voor de advisering. Onderlegger voor dat Omgevingsplan
vormt de Omgevingsvisie waarin de grote lijnen voor het ruimtelijk-fysiek beleid voor de langere termijn zijn uitgezet. Toetsingskaders zoals we die nu kennen uit welstandsnota’s gaan een meer algemeen karakter krijgen, in lijn met het doel van een integrale afweging.
Gelders Genootschap krijgt inmiddels vragen van gemeenten hoe de huidige welstandsnota’s te transformeren naar nieuwe instrumenten die straks deel gaan uitmaken van het Omgevingsplan. We verwachten hier medio 2024 meer zicht op te krijgen en komen er in de nieuwsbrief op terug.

Meerwaarde advisering
Wat we ook doen is het monitoren van de advisering. Zo is het eind vorig jaar ook afgesproken met onze leden van de adviescommissies. Doel is om de expertises in commissies meer gericht in te schakelen, zodat de meerwaarde beter wordt benut. Die meerwaarde zit niet alleen op gemeentelijk niveau, maar vooral ook op bovengemeentelijk niveau. Bijvoorbeeld de relatie tussen omgevingskwaliteit, energietransitie en klimaatadaptatie.

Koppeling DSO
Met onze nieuwe Adviesbank kunnen wij sinds 1 januari via de samenwerkingsfunctie van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) rechtstreeks koppelen met de gemeentelijke systemen. Hierdoor kunnen gemeenten meteen vanaf 1 januari de adviesaanvragen voor omgevingskwaliteit via de juiste weg digitaal afhandelen. Zie hiervoor ook de volgende link: https://www.geldersgenootschap.nl/nieuws/wij-zijn-zover.aspx

Neemt u vooral contact met ons op bij vragen, het Gelders Genootschap blijft hiervoor ook het komend jaar paraat. Kortom, alle seinen op groen om het advieswerk voor de gemeenten met veel energie voort te zetten en de mogelijkheden van de Omgevingswet ten volle te benutten!