De cultuurlandschappen van Bronckhorst
Wat is zo waardevol dat bescherming of verbetering in de toekomst gewenst is? Zijn er wellicht elementen verloren gegaan? En biedt herstel kansen voor het aantrekkelijker maken van de ruimte?
Projectleider Bernard Pasman van de gemeente Bronckhorst heeft bovenstaande vragen voorgelegd aan een integraal projectteam van Gelders Genootschap. Hij heeft opdracht gegeven voor een cultuurhistorische gebiedsbeschrijving, die uitmondt in een structuurvisie voor de gemeente Bronckhorst. Het gaat om een groots onderzoeksproject met een doorlooptijd van anderhalf jaar.Een klankbordgroep met leden van oudheidkundige verenigingen en een ambtelijke stuurgroep zijn erbij betrokken. Het onderzoek resulteert in concrete aanbevelingen voor het toekomstige beleid van de gemeente.
Een cultuurhistorische gebiedsbeschrijving, wat gaat de gemeente daarmee doen?
"In principe willen we een integraal kader hebben om een goed beeld te krijgen van onze cultuurhistorische collectie. We zijn hier nogal gericht op onze kastelen en de grotere objecten, maar ik hoop dat er uit het onderzoek ook kleinere zaken naar voren komen die niet zo bekend zijn. Als we weten wat nu kenmerkend is voor onze gemeente, kunnen we deze gegevens als onderlegger voor ons beleid gebruiken, inclusief alle aanverwante beleidsterreinen: cultuur, toerisme en recreatie en economische ontwikkeling", aldus Bernard Pasman.Kenmerkende landschappen voor Bronckhorst
Bronckhorst is in 2005 ontstaan uit een fusie van de voormalige gemeenten Hummelo & Keppel, Steenderen, Vorden, Hengelo en Zelhem. Sindsdien omvat de gemeente een groot gebied van zo'n 30.000 ha, gelegen tussen de IJssel en de rand van het Oost-Nederlands zandplateau. Binnen de gemeente liggen dan ook diverse soorten landschappen met elk hun eigen kenmerken. Reizend van west naar oost loopt het landschap op van laag, open en drassig naar een licht glooiend zandgebied met kronkelende oude wegen. Deze diversiteit is kenmerkend voor Bronckhorst. De projectleider: "Kijk, wij weten wel dat we verschillende types landschap hebben, maar over wat voor waarden hebben we het nou precies? Als we dat weten, kunnen we voor de toekomst een integraal cultuurhistorisch beleid bepalen."
Erfenissen en hun toekomst
Erfgoed is belangrijk en dus ook de bescherming ervan. Eerdere generaties hebben als erfenis een karakteristiek landschap nagelaten. Door begrip van het ontstaan van het landschap, valt het beter te beheren en te ontwikkelen. Een voorbeeld is het opnieuw laten meanderen van beken. Ooit zijn de kronkelende beken in de Achterhoek rechtgetrokken, omdat landbouw de hoogste prioriteit had. Tegenwoordig bestaat juist behoefte aan ruimte voor water en voor natuurontwikkeling. Met de kennis over het vroegere verloop en het nut daarvan, kan men de huidige wensen realiseren en recht doen aan de oorsprong van het landschap. Bij elke ruimtelijke ontwikkeling zal daarom opnieuw afgewogen moeten worden wat het meest waardevol is. Op welke manier voorziet de ontwikkeling het beste in onze behoefte: Behouden? Versterken? Ontwikkelen?Pasman richt zich op de kansen die de gemeente kan gaan benutten: "We koesteren onze monumenten, hebben altijd in restauraties geïnvesteerd. Ze vormen toch het kapitaal van de gemeente. De cultuurhistorische gebiedsbeschrijving geeft ons aanknopingspunten voor kansen. De Achterhoek moet het toch ook hebben van toerisme en recreatie als economische peiler. Met ons erfgoed kunnen we nieuwe ontwikkelingen mogelijk maken."
Meer informatie: Simon van den Bergh